1. صرف هزينه متعارف و دوري از اسراف
«در تبليغات انتخابات ... مراقبت شود كه مخارج بيش از متعارف و زيادي و اسرافگونه انجام نگيرد. ... مسئولان در هرجا كه هستند، بايد كاري كنند كه اين ارتباط و علقه با مردم و اين پيوند و اين اعتماد، حفظ شود و ولايت به معناي حقيقي كلمه - كه اسلام آن را خواسته است - تحقّق پيدا كند. اين كه باشد، همه سلاحهاي دشمن، به كلّي كُند خواهد بود. همه سلاحهاي دشمن، در مقابل نظام الهي و قرآني جمهوري اسلامي، كُند است. دشمن، بي خود خودش را زحمت و دردسر مي دهد. هر كاري بكنند، با نظامي مردمي كه راهي را انتخاب كرده است و آن را آگاهانه و بااراده و باهمت طي مي كند، هيچ كاري نمي توانند بكنند.»[1]
«تبليغات پُرخرج هم نكنند. يكي از كارهايي كه بنده - چه در تبليغات انتخابات مجلس و چه در انتخابات رياست جمهوري- هميشه نگران آن هستم، اين است. نه خودشان تبليغات پُرخرج كنند، نه به طرفدارانشان اجازه دهند. بعضي افراد ممكن است بگويند به ما ربطي ندارد؛ اين كار پُرخرج را ديگران ميكنند. شما بگوييد نكنند. ... چه نيازي هست كه براي تبليغات گوناگونِ رنگيني كه بعضي جاها ميكنند، پول زيادي مصرف شود كه احياناً بعضي افراد هم نتوانند خودشان آن خرج را كنند و مجبور باشند از كساني بگيرند و خداي نكرده وامدار شوند؟»[2]
«در اين تبليغات، خرج و اسراف هم نشود. بنده گمان ميكنم اگر كسي براي خدا از اسراف در تبليغات و كارهاي ناباب اجتناب كرد، خداي متعال به او كمك خواهد كرد و او را در مقصودي كه دارد، موفّق خواهد گرداند.»[3]
2. حفظ فضاي اخلاقي در تبليغات و جلوگيري از بروز فضاي كدورت بين مردم
«سعي كنيد اين حركت زيبا و اين حركت عظيم مردمي را - كه حقيقتاً يك آزمايش بزرگ مردمي و ملي و اسلامي است - با همان نزاهت و طهارت و پاكيزگياي كه مطلوب اسلام است، پيش ببريد. البته متن و عموم مردم عزيز كشور ما همين طورند. سعي كنيد كدورت ايجاد نشود. مسابقه انتخاباتي، ضمن اين كه يكي از جدّيترين كارهاي يك ملت است و به هيچ وجه جنبه شوخي و بازي در آن نيست و بسيار جدّي است؛ اما شبيه مسابقات ورزشي است. در مسابقات ورزشي همه تلاش مي كنند، اما كساني كه اهل اخلاق و اهل فهمند، اين تلاش را با كارهاي زشت و نامناسب همراه نميكنند. البته من مردم خودمان را عرض مي كنم، والّا بعضي از ملتهاي ديگر - مثل انگليسيها- هستند كه مسابقات فوتبال را هم به كُشت و كشتار تبديل مي كنند! ما به آنها كاري نداريم. ملت ما اهل اخلاق و معنويّت و عاطفه است. نگذاريد كه فضاي انتخاباتي، فضاي كدورت شود. هر كدام از نامزدها و طرفدارانشان، براي خودشان تبليغ كنند، اما دوستان و هم ميهنان و برادرانشان را كه احياناً از نامزد ديگري حمايت مي كنند، زخمخورده و رنج ديده و از خودشان مكدّر نكنند. به اين نكته توجّه كنيد. اين، خيلي مهمّ است.»
«انتخابات بايد در فضاي آرام و با صفا انجام گيرد و دور از تشنّج و درگيري و فضاي نفرت باشد. بديهي است كه در همه جا نامزدهاي گوناگوني با آراء و عقايد و سلايق مختلفي هستند و مردم هم نگاه مي كنند و ان شاءاللّه با شناسايي و با تدبّر انتخاب مي كنند و رأي خواهند داد. اين كار بايد در فضاي آرام انجام گيرد. اين افتخار ماست. ... فضاي خشونت سياسي و تشنّج سياسي و نفرت، به حال انتخابات مضرّ است. يك عدّه را از عرصه حضور در انتخابات بيزار مي كند؛ يك عدّه را دچار ترديد مينمايد، دلها را ميميراند و اميدها را ميكاهد.»[4]
3. لزوم احتراز از رفتارهاي خلاف شرع و عرف اسلامي در تبليغات
«البته در گوشه و كنار حرفهايي شنيده مي شود كه قدري مايه خلاف توقّع است. اين را هم همه توجّه كنند كه بعضي از كارها مربوط به خوديها نيست؛ مربوط به دشمن است. راه انداختن كاروان شادي در عصر عاشورا، مربوط به مردم انقلابي و مسلمان نيست. اين كار دشمن است. گيرم كه عكس يك نامزد انتخاباتي را هم به دست بگيرند؛ اين حيله آنهاست. نبايد هيچ كس از نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري را متّهم كرد كه شما از آنها خبر داشتيد و آنها طرفدار شمايند. نخير؛ آنها چه طرفداري از كساني دارند كه اهل دين و معنويّت و اين چيزها هستند. ربطي ندارد. شايد خود آن فريب خوردههايي هم كه در خيابانها سوار بر اتوبوس شدند و آن مناظر زشت را راه انداختند، ندانند كه قضيه چيست. دستي آنها را حركت مي دهد، براي اين كه فضا را خراب كند؛ براي اين كه مردم را ناراحت كند؛ براي اين كه انتخابات را در نظر متديّنان يك كار نامناسب جلوه دهد و چهره ها را خراب كند. البته مسئولان بايد بگردند و آن دست پنهان را پيدا كنند. ... صحبت سر اينها نيست؛ صحبت سر غفلتهايي است كه ممكن است خداي نكرده گاهي از خوديها سر بزند. بعضيها را متّهم كنند و بعضيها را مورد اهانت قرار دهند. اين كار درست نيست. البته تبليغات منطقي و معقول و با استدلال، اشكالي ندارد؛ ليكن نبايد فضا را خراب و مكدّر كرد.»[5]
4. احتراز از تخريب كانديداهاي رقيب
«به همة برادران و خواهران و همة ملت عزيز ايران سفارش ميكنم كه فضاي انتخابات را، هم گرم و هم سالم نگه دارند. كساني كه به يك نامزد انتخاباتي علاقهمندند، مراقب باشند به خاطر علاقة به او، نامزد ديگر را تخريب نكنند؛ اين بين مردم اختلاف و نقار ايجاد ميكند؛ علاوه بر اينكه تخريب اساساً كار درستي نيست و فايدهاي هم ندارد. كسي كه با تخريب يك نامزد انتخاباتي ميخواهد آراء او را كم كند، به مقصود خودش دست پيدا نميكند؛ هم يك كار غلط و خلاف منطق و در موارد بسياري خلاف شرع انجام ميگيرد، هم فايدهاي گير او نميآيد. فضا را سالم نگه داريد. شما از نامزدِ خودتان حمايت كنيد، ديگران هم از نامزدِ خودشان حمايت كنند و به او رأي دهند.»[6]
«در شروع انتخابات، بخصوص در تبليغات، هر كسي و هر جمعيتي گزينهاي دارند؛ كسي را ميخواهند انتخاب كنند و او را بر ديگران ترجيح ميدهند. اين جا، جاي خطرناكي است و ميداني است براي اين كه خداي نكرده صفات بد در انسان بروز پيدا كند. اين، خطري در راه انتخابات است كه يك تجربه بزرگ محسوب ميشود. همه با همّت؛ اما با حسن خلق و روشنبيني و اميد و روي خوش و دل خوش با اين قضيه مواجه شوند.»[7]
«نكته اي كه در باب انتخابات عرض مي كنم، اين است كه فضاي انتخابات بايد سالم باشد. نبايد عدّهاي با قلم و بيان و مطبوعات و عدّه اي هم با ابراز مخالفت با فلاني يا طرفداري از اين نامزد يا آن نامزد، فضا را آلوده كنند. كساني كه به اسلام احترام ميگذارند، كساني كه قدر و ارزش جمهوري اسلامي را ارج مينهند، كساني كه از ما حرفشنوي دارند، در هر جاي كشور هستند، از همين اوّل كار مراقب باشند. كارشكني نسبت به ديگران، لجنپراكني عليه اين نامزد يا آن نامزد، بدگويي كردن و افشاگريهاي بي پايه و اساس نسبت به اشخاص، همه اينها كارهاي ممنوع و ضدّ ارزش و خلاف مشي جمهوري اسلامي و خلاف حق است. از اين كارها اجتناب كنند.»[8]
«از طرف علاقهمندان به نامزدهاي انتخاباتي گوناگون، بداخلاقيهاي انتخاباتي، شايستة ملت ما نيست؛ تهمت زدن آدمهاي مؤمن را، مصونيتدار از لحاظ اسلامي و شرعي را؛ در معرض هتك آبرو قرار دادن در شبنامهها، در مطبوعات، در پايگاههاي اينترنتي و غيره، اينها اصلاً مصلحت نيست. من به طور جد از همة كساني كه نسبت به نامزدهاي مختلف علاقهمندياي دارند، درخواست ميكنم، اصرار ميكنم كه اين علاقهمندي خودتان را از راه تخريب ديگران، اهانت به ديگران، متهم كردن ديگران نشان ندهيد. هر چه ميخواهيد از نامزد مورد علاقة خودتان تمجيد كنيد، تعريف كنيد؛ اما ديگران را تخريب نكنيد. اين علامت بدي است. بعضي جاها در دنيا معمول است اسرار خانوادگي يكديگر را برملا ميكنند، عكسهاي پنهاني از هم ميگيرند، افشا ميكنند. خوب، همانهايي هستند كه وقتي هم رفتند مجلس – ديدهايد در تلويزيون- سر يك مسئلهاي ميافتند به جان هم، با مشت و لگد با هم رفتار ميكنند! اينكه امتياز براي نماينده نيست. آنچه كه در مورد انتخابات بايد به ياد مردم عزيز ما باشد، آماده شدن براي حضور همه جانبه و گسترده در انتخابات و كوشش كردن براي شناسائيِ اصلح و مراعات كردن رفتارهاي انتخاباتي است.»[9]
5. احتراز از روشهاي ناصحيح تبليغاتي غربي
«فضاي انتخابات، بايد فضاي سالمي باشد؛ فضاي تبليغات، بايد با فضاي پروپاگانداهاي معمول دنيا تفاوت داشته باشد. فشار تبليغات توخالي در كشورهاي به اصطلاح دمكراتيك امروز در دنيا، دمكراسي، يك دمكراسي حقيقي نيست؛ زيرا فشار تبليغات پُر زرق و برق توخالي، با سخنان فريب آميز، آن چنان بر ذهن مردم سنگيني ميكند، كه امكان انتخاب درست را به مردم نميدهد؛ نميگذارند مردم فكر كنند. هر كس كه مقداري از كارهاي انتخاباتي كشورهاي به اصطلاح دمكراتيك را مشاهده كرده باشد، اين معنا برايش واضح است. حرفهايي كه ميزنند، وعدههايي كه ميدهند، قيافههايي كه ميگيرند، تملقهايي كه از بعضي از قشرها يا گروهها ميگويند، ارتباطهايي كه با جناحهاي خاصي برقرار ميكنند تا نظر آنها را جلب بكنند، اينها كارهاي سالمي نيست؛ كارهايي است كه وقتي در يك مجموعة مردمي انجام گرفت، فضا را مسموم ميكند و قدرت فكر كردن به آنها نميدهد.»[10]
«ممكن است در دوران انتخابات، گوشه و كنار براي منحرف كردن افكار و آراء، و براي بد جلوه دادن حقايق، و براي كشاندن انتخابات در مجراهاي رايج بين غربيها -كه با پول و با تبليغات پولي و با خريدن افراد ضعافالنفوس و امثال اينها، رأيي را براي كسي، براي جناحي، براي گروه و حزبي درست ميكنند؛ كه اين در خيلي از كشورهاي دنيا معمول است - كارهاي تبليغاتي و بعضي وسوسهها انجام بگيرد؛ اينها نبايد باشد.»[11]
«تفاوت ديگر دمكراسيهاي رايج دنيا با نظام مردمسالاري ديني اين است كه در مردمسالاري ديني كارهاي رايجِ دنيا و اسرافها و تبليغات پر خرج مطلقاً نبايد انجام گيرد. ما در همين سيستان و بلوچستان هزاران جوان را با استعدادهاي خوب و قابل رشد و قابل استفاده براي اداره كشور مشاهده ميكنيم كه اينها در يك جا معطّل و منتظر يك وسيله جزئي ماندهاند براي اينكه بتوانند كار خود را دنبال كنند؛ آن گاه عدّهاي بيايند ميلياردها صرف تبليغات كنند براي اين كه نظر مردم را به سمت خود جلب نمايند؛ آن هم با روشهاي بعضاً غلط و بعضاً خلاف شرع ... رعايت ضوابط در همه بخشها و زمينهها يك امر لازم است و بايد با دقّت و به طور كامل مراعات شود.»[12]
6. دوري از تبليغات دروغين و نيرنگآميز و دادن وعدههاي غيرعملي
«من از نامزدهاي انتخاباتي خواهش ميكنم در تبليغات، حرفهاي واقعي بزنند و كارهايي كه ميتوانند انجام دهند و آنچه واقعاً عقيدهشان هست، آن را به مردم بگويند. مردم را آزاد بگذارند تا هركس را خواستند، انتخاب كنند.»[13]
«تبليغ، صحيح و حق است؛ اما با معناي واقعي كلمه، با حفظ حدود شرعي كلمه، به دور از فريب، به دور از كارهاي دروغين و نمايشي، به دور از متهم كردن اين و آن.»[14]
«البته مردم توجه بايد داشته باشند كه تبليغات رنگين و متنوع ملاك نيست؛ وعدههاي غير عملي ملاك نيست. من با خودِ نمايندههاي محترم در دورههاي مختلف وقتي مواجه شدم، به اينها گفتم: آقايان و خانمهاي نماينده! وظيفة نماينده اين نيست كه وعدة عمراني و فلان پروژه، فلان كار را در منطقة انتخابي خود به مردم بدهد؛ اينها كار اجرائي است، كار دولت است. وظيفة نماينده اين است كه بتواند قانون مورد نياز كشور را پيدا كند، آن قانون را جعل كند ... وعدههاي غير عملي دادن، وعدههاي بزرگ دادن، اينها ملاك نيست.»[15]
7. پرهيز از تشنّج و جنجال سياسي و جناحي
«فضاي خشونت سياسي و تشنّج سياسي و نفرت، به حال انتخابات مضرّ است. يك عدّه را از عرصه حضور در انتخابات بيزار مي كند؛ يك عدّه را دچار ترديد مينمايد، دلها را ميميراند و اميدها را ميكاهد. من ميبينم متأسفانه بعضيها با اظهارات خود در برخي از اين نوشتجاتي كه منتشر ميشود، سعي ميكنند فضاي نفرت را بر جامعه حاكم كنند. اين يكي به جناح چپ بد ميگويد، آن يكي به جناح راست بد ميگويد؛ اينها كجا ميروند؟! كجا ميرويد و چه ميخواهيد؟! چيست اين تعبيراتي كه ساختهاند و غالباً هم اينها را دشمن در دهانشان گذاشته و پرتاب كرده و يك عدّه آدم غافل - حالا نميگوييم مغرض؛ اما بعضيشان هم قطعاً مغرضند- همينها را گرفتهاند و مرتّب لب ميجنبانند و اين حرفها را تكرار ميكنند؟! چپ و راست چيست؟! اين ملت، ملت مسلمان و مؤمن و يكپارچهاي است. آحاد اين ملت، با هم اين انقلاب را به وجود آوردند؛ با هم ... اين نظام را حفظ كردند؛ با هم يك خطر بزرگ را در طول هشت سال جنگي كه بر ما تحميل شده بود، دفع كردند. بنابراين ملت با هَمَند؛ اين ديواركشيها چيست؟! يك عدّه با نامي در گوشهاي، يك عدّه با نامي ديگر در گوشه ديگري، همين طور مردم را تكّهتكّه ميكنند. البته مردم هم نشان دادهاند كه به اين حرفها اعتنايي ندارند؛ اين هم معلوم است. مردم راه خودشان را ميروند، كار خودشان را ميكنند؛ حالا هم آنها بروند و كار خودشان را بكنند. بايد فضا، فضاي آرامي باشد.»[16]
«آن كساني هم كه دستي در تبليغات دارند، فضاي سياسي كشور را آشفته نكنند؛ بدگويي از اين، اهانت به آن، معارضة جناحهاي سياسي با هم. مردم چه تقصيري كردهاند كه بايستي ذهن آنها به خاطر انگيزههاي مختلف سياسيِ اشخاص و گروهها و جناحها و مجموعهها، آشفته و مغشوش شود. اينها بگذارند فضاي انتخابات سالم باشد.»[17]
منبع: پورتال شورای نگهبان
